بیتکوین، مشهورترین رمزارز جهان، طی چهار ماه گذشته نیمی از ارزش خود را از دست داده است و روز پنجشنبه هفته گذشته برای نخستین بار در ۱۶ ماه گذشته به زیر ۶۳ هزار دلار سقوط کرد. این افت در دنیای رمزارزها غیرمعمول نیست، اما زمان وقوع آن عجیب است؛ چراکه از نظر نظری، بیتکوین باید در شرایط مساعد و پناهگاه امن سرمایهگذاران ظاهر میشد. طرفداران این رمزارز سالها آن را به عنوان «طلای دیجیتال» تبلیغ کردهاند؛ داراییای امن در روزهای بحرانی که انتظار میرود در دورههای ناپایداری اقتصادی رشد کند.
با این حال، بازار رمزارزها با واقعیت متفاوتی مواجه شده است. برخلاف طلا، که اخیراً برای نخستین بار از پنج هزار و ۵۰۰ دلار برای هر اونس عبور کرده و پناهگاه سنتی سرمایهگذاران محسوب میشود، بیتکوین از ابتدای سال جاری تاکنون حدود ۲۰ درصد افت کرده است. این فاصله، نگرانی درباره کارکرد بیتکوین به عنوان دارایی امن را افزایش داده و سوالات جدیدی درباره جایگاه «طلای دیجیتال» در ذهن سرمایهگذاران ایجاد کرده است.
سقوط اخیر بیتکوین با مجموعهای از عوامل جهانی و بازار داخلی مرتبط است. از نظر ژئوپلیتیک، سال جاری با تنشهای گستردهای همراه بوده است؛ تهدیدهای نظامی، اختلافات تجاری و افزایش تعرفهها در بازارهای مختلف، فشار بر سرمایهگذاران را افزایش داده است. همزمان، پیشرفتهای هوش مصنوعی، مانند مدل «کلود» شرکت آنتروپیک، موجب نگرانی در بازار سهام و افت ارزش برخی شرکتهای نرمافزاری شده است.
شاخصهای سنجش احساسات بازار نیز وضعیت نگرانکنندهای را نشان میدهند. «شاخص ترس و طمع» شبکه سیانان اکنون در محدوده «ترس» قرار دارد و شاخص نوسان بازار به بالاترین سطح خود از نوامبر سال گذشته رسیده است. این فضای ترس، برخلاف انتظار، باعث خرید بیتکوین نشده و معاملهگران آن را دلیلی برای فروش میدانند. از سوی دیگر، کاهش استقبال سرمایهگذاری نهادی و محدودیت در صندوقهای قابل معامله بیتکوین (ETF) باعث کاهش حجم معاملات و افزایش واکنشهای هیجانی در بازار خرد شده است.
اگرچه ریزش بیتکوین نگرانکننده است، تجربه تاریخی این رمزارز نشان میدهد که چنین سقوطهایی پدیده تازهای نیست. در سال ۲۰۱۴ پس از هک صرافی «امتی گاکس»، قیمت بیتکوین فروپاشید و در سال ۲۰۱۸ نیز با سقوط ۷۴ درصدی روبهرو شد. فشارهای نظارتی و رسوایی صرافیها در سالهای بعد، از جمله افتیایکس، دوباره اعتماد بازار را تحت تأثیر قرار داد، اما در نهایت بیتکوین توانسته ظرف حدود یک سال و نیم به طور کامل بازگردد.
با وجود چالشهای فعلی، برخی تحلیلگران معتقدند که بیتکوین میتواند از این زمستان رمزارزها عبور کند، مشروط بر اینکه حمایت سرمایهگذاران نهادی و مقررات منطقی تقویت شود. فاصله فزاینده میان رشد طلا و سقوط بیتکوین، به ویژه در دورههای بحران، نشان میدهد که تعریف «طلای دیجیتال» هنوز در عمل با چالش روبهروست و سرمایهگذاران باید با احتیاط بیشتری نسبت به آن رفتار کنند.
